Author Topic: Draft Constitution of Nepal 2072  (Read 530 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

anand

  • Administrator
  • *******
  • Posts: 945
Draft Constitution of Nepal 2072
« on: June 29, 2015, 01:41:34 PM »
Summary


के एनआरएनले नागरिकता पाउने भए ?

हो, पाउने भए। एनआरएनहरुले अब गैरआवासीय नागरिकता पाउन सक्नेछन्। संविधानको धारा १९ मा यसको व्यवस्था गरिएको छ।

यो कस्तो किसिमको नागरिकता हो?

यो नेपालका लागि नयाँ प्रकारको नागरिकता हो। यसअघिका संविधानहरुमा वंशज, अंगीकृत र सम्मानार्थ नागरिकतामात्र हुने गर्थ्यो। यस पटकको संविधानमा पहिलो पटक गैरआवासीय नागरिकताको व्यवस्था गरिएको हो।

के नेपालले दोहोरो नागरिकताको व्यवस्था गरेको हो?

यसलाई हो पनि र हैन पनि दुई अर्थमा बुझ्न सकिन्छ। हो, किनभने विदेशी मुलुकको नागरिकता प्राप्त गरेका नेपाली मूलका व्यक्तिले गैरआवासीय नेपाली नागरिकता पाउने व्यवस्था धारा १९ मा गरिएको छ। होइन, किनभने धारा १८ मा अन्य मुलुकको नागरिकता प्राप्त गरेमा नेपालको नागरिकता कायम नहुने व्यवस्था गरिएको छ।

गैरआवासीय नेपाली नागरिकता कसले पाउँछन्?

धारा १९ अनुसार यस्तो नागरिकता विदेशी मुलुकको नागरिकता प्राप्त गरेको सार्क क्षेत्रभन्दा बाहिरका देशमा बसोबास गरेको नेपाली मुलुकको व्यक्तिले पाउन सक्नेछन्। अर्थात् भारत, बंगलादेश, पाकिस्तान, अफगानिस्तान, श्रीलंका, भुटान र माल्दिभ्सबाहेक जुनसुकै देशमा बसोबास गरी त्यहाँको नागरिकता पाएको व्यक्तिले यस्तो नागरिकता पाउँछन्।

नागरिकता र गैरआवासीय नेपाली नागरिकतामा के फरक हुन्छ?

वंशजको आधारमा नेपाली नागरिकता पाएका नागरिक मूल नागरिक हुन्छन्। उनीहरुले अरु नागरिकता पाएकाले नपाउने सबै किसिमका अधिकार पाउँछन्। गैर आवासीय नेपाली नागरिकता पाएकाले भने आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अधिकार कानुन बमोजिम उपभोग गर्न पाउँछन्। उनीहरुले राजनीतिक अधिकार भने पाउने छैनन्।

गैर आवासीय नेपाली नागरिकले के अधिकार पाउँछन्?

धारा १९ अनुसार गैर आवासीय नेपाली नागरिकता पाएकाले भने आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अधिकार कानुन बमोजिम उपभोग गर्न पाउँछन्। अर्थात् उनीहरुलाई जग्गाजमिन जस्ता सम्पति किनबेच गर्ने, विभिन्न कम्पनीहरुमा लगानी गर्ने जस्ता आर्थिक अधिकार हुनेछन्। अरु अधिकारबारे कानुन बन्न बाँकी छ।

के के अधिकार पाउँदैनन् त?

राजनीतिक अधिकार पाउँदैनन्। अर्थात् चुनावमा भोट खसाउन पाउँदैनन्। निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्न पाउँदैनन्। उम्मेदवार बन्न नपाएपछि सांसद, मन्त्री, प्रधानमन्त्री, राष्ट्रपति, संवैधानिक निकाय प्रमुख केही पनि बन्न पाउँदैनन्। धारा ९१ मा संघीय संसदको सदस्य बन्न नेपालको नागरिक हुनुपर्ने व्यवस्था छ। प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपति बन्न संघीय संसदको सदस्य बन्न योग्य व्यक्ति हुनुपर्छ।

यद्यपि संविधानमा ‘राजनीतिक अधिकार पाउने छैनन्’ भनेर सिधै लेखिएको छैन। धारा १९ को व्यवस्था यस्तो छ-
photo

के एनआरएनले कहिल्यै प्रधानमन्त्री, राष्ट्रपति आदि बन्न पाउँदैनन् त ?

पाउँछन्। धारा १६ मा नागरिकता पुनः प्राप्तिको व्यवस्था गरिएको छ। मानौँ तपाईँ नेपाली नागरिक हुनुहुन्छ र अमेरिकाको नागरिकता लिनुभयो भने तपाईँको नेपाली नागरिकता रद्द हुन्छ। तपाईँले चाहेमा गैरआवासीय नेपाली नागरिकता लिन सक्नुहुन्छ। तर अमेरिकाको नागरिकता त्याग गरेर पुनः नेपाल आई पाँच वर्ष बसेमा पुनः नेपाली नागरिकता लिन सकिन्छ। नेपाली नागरिक भएपछि सबै राजनीतिक अधिकार पनि पाइनेछ। यसका लागि तीन शर्त पूरा हुनुपर्‍यो-
१) तपाईँले पहिले नै नेपाली नागरिकता प्राप्त गरेको
२) पुनः नेपाल आई पाँच वर्ष बसोबास गरेको
३) विदेशी नागरिकता परित्याग गरेको

विदेशमा जन्मिएको नेपालीका सन्तानले नागरिकता पाउने कि नपाउने ?

यसबारे संविधानको धारा १८ को दफा २ मा व्यवस्था गरिएको छ। मानौँ कुनै नेपालीको सन्तान अमेरिकामा जन्मियो भने उसले त्यहाँ जन्मिएको आधारमा अमेरिकी नागरिकता पनि पाउन सक्छ र आमाबाबु नेपाली भएकोले नेपाली नागरिकता पनि पाउन सक्छ। नेपाली नागरिकता प्राप्त गर्न योग्यता पुगेको कुनै व्यक्ति अन्य मुलुकको पनि नागरिकता प्राप्त गर्न योग्य रहेछ भने त्यस्तो व्यक्तिले नागरिकता प्रमाणपत्र लिन योग्यता पुगेको दुई वर्षभित्र नेपालको नागरिकता नरोजे त्यस्तो व्यक्ति नेपालको नागरिक नहुने व्यवस्था गरिएको छ। त्यस्तै नाबालिकको हकमा बालिग भएको मितिले निश्चित अवधिभित्र (दुई वा पाँच वर्षभित्र भन्नेमा सहमति हुन बाँकी रहेको) नेपालको नागरिकता नरोजे नेपालको नागरिक नहुने व्यवस्था छ।

विदेशीसँग बिहे गरेमा के छ व्यवस्था?

संविधान प्रारम्भ भएपछि नेपाली नागरिकसँग विवाह गर्ने विदेशी पुरुषले अङ्गीकृत नागरिकता लिन पाउँछन्। तर त्यसका लागि नेपालमा १५ वर्ष स्थायी बसोबास गरी विदेशको नागरिकता परित्याग गर्ने कारबाही चलाएको हुनुपर्छ।

नेपाली नागरिकसँग विवाह गर्ने विदेशी महिलाले भने केटाहरुले जस्तो १५ वर्ष बसेको हुनुपर्दैन। विदेशको नागरिकता परित्याग गर्ने कारबाही चलाउने बित्तिकै अङ्गीकृत नागरिकता पाउँछन्।

विदेशी केटासँग विवाह भएको नेपाली नागरिक महिलाले जन्माएको र नेपालमै बसोबास गरेको र आमाबाबुको नागरिकताको आधारमा विदेशको नागरिकता नपाएको सन्तानले नेपालको अङ्गीकृत नागरिकता पाउनेछ।


from mysansar

anand

  • Administrator
  • *******
  • Posts: 945
Re: Draft Constitution of Nepal 2072
« Reply #1 on: June 29, 2015, 01:44:41 PM »
dhara 19